Afyon’da Seçim Anketi Sonuçları

Afyon’da Seçim Anketi Sonuçları

Şehir İçi Ulaşım Sistemi Algı Araştırması Sonuçları Yayınlandı.

Şehir İçi Ulaşım Sistemi Algı Araştırması Sonuçları Yayınlandı.

İLİMİZİN YILDIZ TAEKWONDOCULARI YARI FİNALDE

İLİMİZİN YILDIZ TAEKWONDOCULARI YARI FİNALDE

Yıldızlarda Çobanlar Birinci

Yıldızlarda Çobanlar Birinci

Büyükşehir Algı Araştırması Sonuçları Açıklandı

Büyükşehir Algı Araştırması Sonuçları Açıklandı

Unutulan değerlerimizden: Perşembelik
  • MineAslan
    • Mine Aslan
    • mineaslan@cobanlarhaber.com
    • 4 Ocak 2015 - 22:58:12


Eskiden, hani çok eskiden değil de yaklaşık 20 – 25 yıl kadar öncesi Çobanlar’ da güzel bir adet var idi. Bu toplum için bir adet idi ama zamanın çocukları için büyük bir eğlence, bir coşku ve kutsal bir görevi yerine getirmenin sorumluluğu, sevinci idi.

Efendim, bu unutulmuş ve pek çok yerde bilinmeyen âdetin ismi PERŞEMBELİK idi. Bu perşembelik aslında adet kelimesiyle ifade edilemeyecek kadar kapsamlı toplumsal bir olaydır.

Neydi bu perşembelik?


Perşembelik; Perşembe günleri ikindi ezanı ile akşam ezanı arasında – çoğunlukla mahalle çocuklarının – mahalle camisi imamının, müezzininin evinin önüne veya cami kapısının önüne bırakılan bir teneke içerisine bir tabak un götürüp dökmesiydi.

Bu un neydi? Niçin götürülüyordu? Neden bir tabak undu? Çocuklar için ne anlama geliyordu?


Bu bir tabak un oldukça anlamlıydı. Kur’an – ı Kerim okuyan kişilerin çok az olduğu zamanlarda bir tabak unla insanlar geçmişine yasin – i şerifler, dualar hediye etmenin huzur ve mutluluğunu yaşıyorlardı. Perşembe gecesi geçmişlerinin kabirlerini bu bir tabak unla nurlandırıyorlardı. Bu bir tabak un karşılığında hoca efendiler, çoğu zaman halktan temin edilen ücretlerle(hasat sonunda genelde arpa ve buğday olmak üzere) tutulan müezzinler, Ku’an-ı Kerim okumasını bilmeyen müminlerin yakınları için Kur’an-ı Kerim okuyup dualar ederlerdi. İmamların okumaları için bu una ihtiyaç yoktu belki ama insanlar bunu vermekle kendilerini daha huzurlu hissediyordu. Ola ki bazen herhangi bir sebep ve meşguliyetle unutulursa insanlar bu hafta perşembelik de veremedik diye çok üzülüyorlardı.


Bir tabak un olmasına gelince; tarım ve hayvancılıkla uğraşan, kıt kanaat geçinen halkın evinde en çok bulunan gıda maddesi un idi. Harman sonunda buğdaylar una çevrilir. Tahtadan ambarlar basa basa doldurulurdu. Yeni hasada kadar bu unlar tüketilirdi. Un azaldıkça ön taraftaki kapak tahtaları bir bir sökülür, böylece ambarlar takırdayacak hale gelirdi.

Bu ambarlar içerisinde bir de tabak bulunurdu. Bu tabak çok özeldi. Demirden yapılmış, çukur olmayan düz bir tabaktı. Oldukça ağır olan bu tabak eskiden gelinlerin başına konur, üzerine al, yeşil örtüler örtülerek bağlanır. Gelin bu şekilde baba evinden çıkıp koca evine gider. Zamanla bu başta giden tabak un tabağı olur, ambardan un alıp eleğe dökmede kullanılır. İşte bu tabakla ambara daldırılır, un alınır perşembelik götürülür. İş bittikten sonra itina ile getirilip tekrara yerine bırakılırdı. Tabağın ismi de bu yüzden “perşembelik tabağına” dönüşmüştür.


Perşembelik çoğunlukla un olmakla beraber nadiren farklı gıda maddeleri de olabilirdi.
Perşembelik çocuklar için büyük bir eğlenceye dönüşmüş ritüel idi. İkindi ezanı ile akşam ezanı arasında bütün mahallenin çocukları sözleşmiş olarak ellerinde birer tabakla tek tek evlerinden çıkarak sokak ortasında toplanmaya başlarlar. Kimisi elinde un tabağı ile beklerken kimisi eve koşmaktadır, kimisini annesi ve ya babaannesi bir yerlerden çağırıp perşembelik grubuna katmaya çalışmaktadır. Bir evden elinde tabakla bir kadın çıkmış bunu da götürüver diye bir çocuk eline tutuşturmaktadır. Çünkü bu kadın ya yaşlıdır kafileye katılacak çocuğu yoktur. Ya da çocuğu evde yoktur. Grup tamamlanınca tabaklar ellerde havaya tutulmuş şekilde eğlene sallana gırgır şamata mahalle camisinin ve ya imamın evinin yolu tutulur. Kapalı olan teneke ağzı açılır tek tek unlar dökülür elde tabaklarla bu sefer aheste gidilen yol koşa koşa gelinir. Tabaklar yerli yerine bırakılır. Bazı haftalar çocukların canı değişiklik ister bu fikir genelde büyük çocuklardan gelir.

– “Bu hafta falanca camiye, falanca hocaya gidelim.” diye ara sıra bu şekilde perşembelik götürülecek yer değiştirilir. Farklı yere götürmek bile çocuklar için eğlence olur.


Bu perşembelik grubunu en çok kızlar oluşturur. Grup içerisinde yaşı daha küçük olan birkaç erkek çocuğu olabilir.
Çobanlarda 1980 li yıllarda çocuklar için eğlence toplum içinse geçmişine vefa borcunu ödeme, onları anımsama ve önemseme biçimi olan perşembelik günümüzde unutmuş olduğumuz bir kültürel değerimizdir.

Çağın gereklerine, hızla değişen toplum yapısına göre bazı adetleri sürdürmek zor, bazılarına gerek yok belki ama bu güzel değerimizi ve çocukluk eğlencemizi anılarımızda ve değerlerimizde unutmamalıyız.


04. 01. 2015
Mine ARSLAN

  • Yorumla
Üye Girişi
  • Kullanıcı Adınız
  • Şifreniz